ญี่ปุ่นเข้มงวดชาวต่างชาติมากขึ้น เมื่อ “ญี่ปุ่นก่อน” กลายเป็นกระแสการเมือง คนไทยในญี่ปุ่นต้องรู้อะไร?

ลองจินตนาการดูว่า คุณอาศัยอยู่ในญี่ปุ่นมาหลายปี ทำงาน เสียภาษี ปรับตัวเข้ากับสังคม และคิดว่าชีวิตที่นั่นมั่นคงพอสมควร แล้ววันหนึ่งคุณเปิดข่าว พบว่านักการเมืองกำลังพูดถึงคนต่างชาติในแง่มุมที่ไม่เคยเห็นมาก่อน — ทั้งเรื่องการตรวจสอบการจ่ายประกันสังคม การจำกัดสิทธิ์ซื้ออสังหาริมทรัพย์ และแม้แต่แนวคิดจำกัดจำนวนชาวต่างชาติทั้งหมดในประเทศ นั่นคือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในการเมืองญี่ปุ่นอยู่ในขณะนี้

ปี 2025 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในนโยบายต่างชาติของญี่ปุ่น ในการเลือกตั้งวุฒิสภา (参議院選挙) เมื่อเดือนกรกฎาคม 2025 ประเด็น “นโยบายต่างชาติ” ผุดขึ้นมาเป็นหัวข้อการหาเสียงที่คึกคักเป็นพิเศษ ต่างจากการเลือกตั้งก่อนหน้าอย่างสิ้นเชิง พรรคการเมืองใหม่อย่าง “ซันเซอิโต” (参政党) ที่ชูนโยบาย “ญี่ปุ่นก่อน” และต่อต้านการรับชาวต่างชาติมากเกินไป ได้รับความนิยมพุ่งสูง นำไปสู่กระแสการแข่งขันว่าด้วยนโยบายต่างชาติจากพรรคใหญ่ทุกพรรค ทั้งพรรค LDP (自由民主党) พรรคโคเมอิ (公明党) ไปจนถึงพรรคฝ่ายค้าน ต่างพยายามแสดงจุดยืนชัดเจนในเรื่องนี้

แต่ละพรรคมีมุมมองต่างกัน พรรค LDP เน้นไปที่การห้ามชาวต่างชาติซื้ออสังหาริมทรัพย์และการเข้มงวดกับผู้อยู่อาศัยผิดกฎหมาย พรรคโคเมอิเน้นป้องกันการหลีกเลี่ยงเบี้ยประกันสังคม ขณะที่พรรค Ishin (日本維新の会) เสนอให้มีการกำหนด “โควตารวม” ของชาวต่างชาติที่รับได้ในประเทศ ในขณะที่ฝั่งก้าวหน้าอย่างพรรคคอมมิวนิสต์และ Reiwa Shinsengumi ยืนหยัดปกป้องสิทธิของแรงงานข้ามชาติ แต่เสียงส่วนนี้ดูเล็กลงในสภาพแวดล้อมการเมืองปัจจุบัน

ผลพวงที่จับต้องได้เริ่มปรากฏให้เห็นแล้ว ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2025 ญี่ปุ่นเข้มงวดการแปลงใบขับขี่ต่างประเทศเป็นใบขับขี่ญี่ปุ่น ซึ่งเป็นเรื่องที่คนไทยหลายคนเผชิญโดยตรง นอกจากนี้ ตั้งแต่เดือนเมษายน 2026 วีซ่าทำงาน “ทะขุจิน” (技術・人文知識・国際業務 / วีซ่าสำหรับผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ และงานธุรกิจระหว่างประเทศ) ซึ่งเป็นวีซ่าที่คนไทยทำงานในญี่ปุ่นจำนวนมากถือครองอยู่ ก็ถูกปรับเงื่อนไขให้เข้มขึ้น ส่วนค่าธรรมเนียมวีซ่าถาวรก็ขึ้นสูงจนน่าตกใจ ตามที่ Bangkok Shuho ไทยรายงานไปก่อนหน้านี้

สิ่งที่น่าเป็นห่วงสำหรับคนไทยในญี่ปุ่นคือ แนวโน้มนี้ไม่ใช่กระแสชั่วคราว แต่เป็นการปรับทิศทางนโยบายระยะยาว แม้ว่าญี่ปุ่นยังคงขาดแคลนแรงงานอย่างหนักและต้องการคนต่างชาติเข้ามาเติม แต่บรรยากาศทางการเมืองทำให้รัฐบาลต้องแสดงภาพลักษณ์ “ควบคุมได้” มากกว่าเดิม ทำให้กระบวนการต่างๆ เข้มงวดขึ้น ซับซ้อนขึ้น และใช้เวลานานขึ้น

ถ้าคุณอยู่ในญี่ปุ่น สิ่งที่ควรทำตอนนี้คือตรวจสอบสถานะวีซ่าและบันทึกการเสียภาษีและประกันสังคมให้ครบถ้วน เพราะเอกสารเหล่านี้กลายเป็นเกราะป้องกันสำคัญมากขึ้นในสภาพแวดล้อมการเมืองแบบนี้ และถ้าคุณกำลังวางแผนทำงานในญี่ปุ่น การเตรียมข้อมูลด้านกฎหมายล่วงหน้าให้รอบคอบก็เป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม